Ислом
اسلام арабча сўз бўлиб, тинчлик, Аллоҳга таслим бўлмоқ, Аллоҳ ва пайғамбарнинг буйруқларига ишонмоқ, маъноларини англатади. Аллоҳ ва пайғамбарнинг буйруқларига бўйсуниб, таслим бўлган киши 8 мусулмон дейилади. Мусулмон киши бировга тили ва қўли билан озор бермаслиги керак. Аллоҳ таоло «Оли Имрон» сурасининг 19-оятида марҳамат қилади:
إِنَّ ٱلدِّينَ عِندَ ٱللَّهِ ٱلۡإِسۡلَٰمُۗ وَمَا ٱخۡتَلَفَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۗ وَمَن يَكۡفُرۡ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ
«Албатта, Аллоҳ наздида (мақбул) дин Ислом (дини)дир»
. Ислом дини 5 нарсадан иборат: иймон, намоз, закот, рўза ва ҳаж.
Иймон
آمَنْتُ بِاللهِ وَ مَلآئِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الآخِرِ وَ الْقَدَرِ خَيْرِهِ وَ شَرِّهِ مِنَ اللهِ تَعَالَى وَ الْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ
«Аллоҳга, фаришталарига, китобларига, элчиларига, охират кунига, яхши-ёмон тақдирга ва қайта тирилишга иймон келтирдим».
Балоғатга етган ҳар бир инсон буларга – иймоннинг негизи, ислом ақидасининг асосларига ишониши фарздир. Аллоҳга иймон. Ҳар бир инсон
لاَ اِلَهَ اِلاَّ اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ
Лаа илааҳа иллаллоҳу, Муҳаммадур расулуллоҳ – «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, Муҳаммад Аллоҳнинг элчиси», – деса, у, шак-шубҳасиз, мусулмон бўлади.
Фаришталарга иймон. Фаришталар нурдан яратилган. Араб тилида – малоика. Улар кўзга кўринмас бўлиб, ҳеч вақт Аллоҳга қарши бормайдилар, аксинча Унинг буйруқларига итоат қиладилар; емайдилар, ичмайдилар, чарчамайдилар, зерикмайдилар; вазифалари нимадан иборат бўлса, унинг ҳаммасини бекаму кўст бажарадилар.
Китобларга иймон. Башариятга Аллоҳ томонидан 4 та самовий китоб юборилган. Аллоҳнинг пайғамбарларига ваҳий орқали юборган буйруқларига ишонмоқ фарздир. Одам алайҳиссаломдан Муҳаммад 1 Қуръондан олинган оятлар Шайх Абдулазиз Мансур таржималарига мансуб. алайҳиссаломгача келиб кетган ҳамма пайғамбарларга юборилган китобларнинг барчаси ҳақдир. Инсонлар учун ёлғиз нажот йўли Қуръони каримга амал қилиш. Чунки Қуръон – ёғду, нур, билим йўли ва ҳидоят манбаи.
Пайғамбарларга иймон. Аллоҳ таоло Одам алайҳиссалом ва у кишининг зурриётларини яратиб, инсонни энг улуғ мавжудот қилиб қўйди ва барча нарсаларни унга бўйсундирди. Пайғамбарларнинг биринчиси – Одам алайҳиссалом. Муҳаммад алайҳиссалом эса бутун оламларга раҳмат қилиб юборилган охирги пайғамбар бўлиб, бу ҳақда Қуръони каримда айтилади:
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا
«Муҳаммад сизларнинг эркакларингиздан бирортасининг отаси эмасдир, балки у Аллоҳнинг элчиси ва пайғамбарларнинг охиридир». (Аҳзоб сураси, 40-оят.) Ҳадиси шарифда: «Мендан кейин пайғамбар йўқ». Биз ҳамма пайғамбарларга иймон келтиришимиз шарт.
Охират кунига иймон. Қиёмат куни ҳар бир киши Аллоҳ олдида қилган ишлари учун ҳисобот беради. Ҳар ким у дунёда яхши-ёмон ишларининг натижасини кўради. Яхшилар жаннатдан жой олиш билан мукофотланадилар, ёмонлар дўзахда жазоларини тортадилар. Мўъминларнинг гуноҳкорлари эса дўзахда жазоларини ўтаб бўлгандан кейингина жаннатга кирадилар.
Тақдирга иймон. Аллоҳнинг барча бўлажак нарсаларнинг яратилишдан олдин қачон бўлишини, қаерда бўлишини, қандай бўлишини ва бошқа энг нозик томонларини азалдан билиб, бўлажак ишларини тайин этиши ва белгилашига тақдир дейилади. Тақдирдаги яхшилик ва ёмонликка ишониш фарздир. Аллоҳ таоло айтадики:
إِنَّا كُلَّ شَيۡءٍ خَلَقۡنَٰهُ بِقَدَرٖ
«Албатта, Биз ҳар бир нарсани ўлчов билан яратдик». (Қамар сураси, 49-оят.)
Аллоҳ таоло ҳар бир инсоннинг тақдирига яхшилик йўлини танласа, унинг мукофоти жаннат, ёмонлик йўлини танласа, унинг жазоси дўзах эканлигини ёзиб қўйган. Пайғамбар алайҳиссалом айтадилар: «Ҳар бир кишининг тақдирига яхшилик йўли билан борса жаннатий бўлиши, ёмонлик йўлини танласа дўзахий бўлиши ёзиб қўйилган». Аллоҳ таоло инсонга жузъи ихтиёр ва фикр юритиши учун ақл берди. Инсон ўз ихтиёри ва ақли билан ё яхшилик йўлини, ёхуд ёмонлик йўлини танлайди: инсонга танлаш ҳуқуқи берилган. Аллоҳ таоло «Шамс» сурасининг 8-оятида:
فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقۡوَىٰهَا
«Унга фисқ-фужурни ҳам, тақвосини ҳам илҳом қилиб қўйган зот». «Балад» сурасининг 10-оятида:
وَهَدَيۡنَٰهُ ٱلنَّجۡدَيۡنِ
«Яна уни икки йўлга (яъни ҳидоят ва залолат йўлларига) йўллаб қўйдик-ку!» деб таъкидлайди. Аллоҳ инсонга ихтиёр, яъни танлаш ҳуқуқини бермаганида дўзахга тушган бандалар: «Эй Раббимиз! Бизнинг тақдиримизга дўзахий деб ёзган Ўзинг-ку! Энди бизни дўзахда азоблайсанми»? – деб норозилик қилишлари мумкин эди. Қайта тирилишга иймон. Инсонлар ва барча махлуқлар қиёмат куни қайта тириладилар ва ҳисоб-китоб қилинадилар. Ҳар бир киши ўлгандан кейин мангу бир ҳаётнинг борлигига ишониши фарз. Аллоҳ таоло айтади:
قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ (49) لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ
«(Эй, Муҳаммад, уларга) айтинг: «Албатта, аввалгилар ҳам, кейингилар ҳам маълум Кундаги белгиланган вақтда, албатта тўпланувчидирлар!» (Воқеа сураси, 49-,50-оятлар.)
АБДУЛҒОФУР АБДУРРАЗЗОҚ БУХОРИЙ
